Archief- en Documentatiecentrum Erfgoed Binnenvaart vzw
Het bewaren en toegankelijk maken van ons maritiem erfgoed
Vanaf vandaag zijn we gestart met het ontsluiten van het archief aan boord van het Kerkschip Sint-Jozef te Antwerpen. De documenten en foto’s worden toegevoegd aan ons online platform Belgische Binnenvaartschepen.
De organisatie Schippers- en ScheepsHistorisch Onderzoek (S2HO) biedt (onder meer) een zoekprogramma aan naar Nederlandse binnenvaartschepen die voorkomen in de Liggers van de Scheepsmetings Dienst (LSD). Het archief met fysieke boeken (“liggers”) waarin de metingen werden bijgehouden bevindt zich in het Maritiem Museum Rotterdam. Die liggers zijn rond 2010 ingescand door het museum en gedigitaliseerd door de vrijwilligers van S2HO. Het zoekprogramma biedt verscheidene ingangen in die gedigitaliseerde metingen: op meetnummer, op brandmerk, op naam van het schip, op naam van de eigenaar … noem maar op.
Sinds 2023 bestaat er in België een soortgelijke database: de Belgische Binnenvaart Schepen databank (BBS). De BBS databank is een initiatief van v.z.w. Archief- en Documentatiecentrum
Erfgoed Binnenvaart. Vanaf maart 2026 werken S2HO en BBS samen. We maken in Nederland doorverwijzingen naar schepen die ook in België gebruikt zijn, omgekeerd maken we in België
doorverwijzingen naar schepen die ook in de LSD staan.
Neem bijvoorbeeld de motorspits / cementtanker “Jawi” (meetnummer R41967N). Daarvan hebben we in Nederland niet veel gegevens: het schip is één keer gemeten, het heeft een Nederlands brandmerk (4925 B Dord 1975) en we kunnen zien dat het uit België gekocht is en daar al eerder gemeten was (nummer BR14538B). Dank zij de samenwerking kunnen we nu verder kijken: als we de details van het schip opvragen zien we helemaal onderaan de pagina bij SHO een verwijzing naar het BBS. En daar kunnen we het schip verder volgen, van België naar Nederland en later weer terug naar België; tot en met de sloop aan toe. Als bonus kunnen we via het BBS doorlinken naar het Franse binnenvaartforum Vagus Vagrant, dat een aantal foto’s van de Jawi toont.
Het aantal doorverwijzingen is nu nog beperkt. De vrijwilligers van beide partijen hopen rond eind 2026 alle metingen van schepen die in beide databanken voorkomen verwerkt te hebben.
Grip houden op digitale data is vandaag essentieel.
Als erfgoedinstelling hechten wij groot belang aan het duurzaam bewaren van informatiebronnen en gegevens. Naast ons documentatiecentrum met uitgebreide bibliotheek beschikken we over een museumschip met een waardevolle collectie objecten die het verhaal van de binnenvaart tastbaar maken.
Ons online platform Belgische Binnenvaart Schepen Databank bundelt reeds een aanzienlijke hoeveelheid informatie over binnenvaartschepen. We merken echter dat veel oud-schippers hun kennis en documentatie delen via sociale media zoals Facebook. Hoewel dit laagdrempelig en praktisch is, blijft dergelijke informatie vaak versnipperd en vergankelijk.
Daarom starten wij met een forumtoepassing waar iedereen informatie kan raadplegen, aanvullen of opvragen. Door de kennis van gebruikers, liefhebbers en onderzoekers samen te brengen, willen we een duurzaam en toekomstgericht platform uitbouwen voor het behoud en de verdere ontsluiting van het binnenvaarterfgoed.
Als het schip in de winter gesloten is voor bezoekers, betekent dat allerminst dat we stilzitten. Integendeel — achter de schermen wordt er hard gewerkt.
Zo verhuizen we maar liefst 8.000 boeken en tijdschriften naar de nieuwe archiefruimte, waar ze beter bewaard en ontsloten kunnen worden. Tegelijk zetten we sterk in op het digitaliseren van het archief, zodat waardevolle informatie duurzaam bewaard blijft en makkelijker raadpleegbaar wordt.
Ook het onderhoud krijgt de nodige aandacht. Binnen wordt er grondig schoongemaakt en aangepakt waar nodig. Buitenwerk staat eveneens op de planning, al laat het winterweer ons daar voorlopig nog wat in de steek.
Daarnaast treffen we de voorbereidingen voor een nieuwe tentoonstelling. We selecteren en registreren nieuwe objecten die binnenkort een plaats krijgen in de expo, terwijl andere stukken tijdelijk naar het depot verhuizen. Door onze collectie regelmatig te wisselen, bieden we bezoekers telkens opnieuw een frisse blik op het rijke verleden van de binnenvaart.
Kortom: ook in de winter blijft het schip volop in beweging.
De toepassing Belgische Binnenvaart Schepen Databank is nu ook in het Frans beschikbaar. Door tweetalig te gaan werken hopen we een betere dienstverlening te bieden voor de schippers en historici uit Frankrijk en Wallonië.
Anderzijds hopen we ook aan extra informatie te komen, die anders niet beschikbaar zou zijn.
De V.Z.W. Archief- en Documentatiecentrum Erfgoed Binnenvaart zal het archief van het v.z.w. Rijn- en Binnenvaartmuseum inventariseren en digitaliseren.
Het betreft in eerste instantie het beeldmateriaal dat aanwezig is op de Angèle. In een tweede fase volgen de documenten.
Het is de de bedoeling de documenten en foto’s online beschikbaar te stellen via onze toepassing ‘Belgische Binnenvaartschepen Databank’.
Binnenkort volgt hierover meer informatie!
Een nieuwe versie van onze BBS toepassing werd online geplaatst. Deze bevat voornamelijk enkele kleine wijzigingen. Wanneer een lijst met schepen getoond wordt is er nu ook, indien beschikbaar, een foto afgebeeld van het vaartuig. Verder zijn er verschillende nieuwe lijsten toegevoegd en kan er nu ook op het BBS-ID gezocht worden.
Andere belangrijke wijzigingen zijn het toevoegen van de Veritas ID’s van vaartuigen en de mogelijkheid om nu ook te zoeken in de oude advertenties.
Op zaterdag 28 september nemen we deel aan het Histories Festival te Mechelen. We stellen er het project Belgische Binnenvaartschepen Databank voor als onderdeel van de sessie Digitale lijsten. Ons project is een voorbeeld van wat een digitale lijst inhoudt en hoe het geraadpleegd kan worden.
Meer informatie over het evenement kan u hier vinden.
Een groot stuk van de tijd gaat naar het digitaliseren van documenten en beeldmateriaal. U kan een deel van ons archief online raadplegen.
Omwille van de COVID-19 maatregelen kunnen we niet vlot openen. Daarom wordt de energie van de vrijwilligers voornamelijk verspreid over het digitaliseren van de content in het museum enerzijds en grote onderhoudswerken anderzijds.
Grote stukken van het schip zijn ondertussen onder handen genomen. Het volledige stuurhut werd gerenoveerd. Enkel het dak dient nog vernieuwd te worden.
Er hangt terug een davit op het achterdek met bijpassende bijboot.
Een nieuwe ingang wordt gebouwd zodat ook bij regenweer het schip bezocht kan worden.
